Atem der Statuen

Only two decades separates Brahms’s two sonatas – fluid, quietly eloquent performances of which bookend this disc – and Berg’s Op 5 Four Pieces, played with the kind of understatement that draws in the ear. Sven-Ingo Koch’s Hommages is a response to the Berg, written for Halevi in 2007 and cut from the same dense cloth. It’s full of note-bending for the clarinet and has a piano part that takes in the extremes of the keyboard. At the centre of the programme, Schumann’s three Fantasiestücke bring out the swing and swagger in Halevi’s playing. He and Greenberg make a focused and ideally balanced team.

‘Atem der Statuten'. Het betekent zoiets als ‘Adem van de beeldhouwwerken'. Waar die adem precies in huist kan ik zo gauw niet bedenken, maar wel dat deze cd vijf prachtige beeldhouwwerken omvat. Muzikale welteverstaan. Het gaat volgens het boekje om een reis door de Duitse romantische muziek voor klarinet en piano. Hoe romantisch is Brahms? Berg? Koch? Het is in dit geval meer een kwestie van stijl dan van tijdperk, want Bergs 4 Stukken voor klarinet en piano dateren uit 1913, terwijl Sven-Ingo Koch zijn ‘Hommages' (aan Bergs op. 5) in 2007 speciaal voor Chen Halevi schreef. Brahms en Schumann passen wel in dat romantische beeld, hoewel Schumann meer dan Brahms. Koch is ‘eigentijds', maar het is toch vooral de warm getinte klarinetklank die bij vlagen voor het pseudoromantische karakter zorgt (ik vind het overigens geen sterk stuk en dat valt tussen deze juwelen nog eens extra op). Romantiek of niet, het is zelden zwart-wit.

Berg droeg zijn op. 5 op op aan zijn leraar Arnold Schönberg, die er verre van verguld mee was. Vond hij de muziek te romantisch? Het beginmotief (dat in alle vier deeltjes een bijzonder plekje krijgt) had zo uit een schelmachtig stuk van Richard Strauss kunnen komen. Enfin, we weten de dieper liggende oorzaak van die afwijzing niet, al kreeg Berg wel het dringende advies zich meer met het grote werk en niet met miniaturen bezig te houden. Wat niet wegneemt dat Schönberg in 1919 het opus op het programma zette van zijn ‘Verein für musikalische Privataufführungen'. Een heuse première onder een minder gunstig gesternte (de 'Verein' was geen lang leven beschoren, zoals we allen weten).

De 3 ‘Fantasiestücke' op. 73 van Schumann hebben het tot een meer dan aanzienlijke populariteit gebracht en zijn in meerdere bewerkingen voorhanden. Hier horen we het werk in zijn oorspronkelijke gedaante, voor klarinet en piano.

De beide hoekstenen van deze cd worden gevormd door Brahms' twee klarinetsonates die de meeste goed geëquipeerde klarinettisten wel op hun repertoire hebben en die zich net als Schumanns 'Fantasiestücke' zich in meerdere bewerkingen mogen verheugen. Het romantische karakter ervan is evident, een van de redenen waarom ze zo geliefd zijn. Niemand ontkomt aan de smeltende melodieën, de warme harmonieën en het gracieuze karakter ervan, mits goed gespeeld natuurlijk.

Chen Halevi is een begenadigd klarinettist die technisch duidelijk boven deze vaak weerbarstige materie staat, maar die bovenal van een diep gewortelde muzikaliteit getuigt. Hij werkt nauw samen met veel hedendaagse componisten, waaronder Magnus Lindberg, Kristof Maratka en Denis Cohen, maar voelt zich ook uitstekend thuis in het barok-, het klassieke en het romantische repertoire.
Dat hij zijn begeleider zorgvuldig heeft uitgekozen is alleen al daarom bijna vanzelfsprekend. Wie (zeer) goed is, die (zeer) goed ontmoet zal ik maar zeggen. Maar Noam Greenberg is zelfs meer dan dat: hij is artistiek leider van 'Music at Tresanton' in het Britse Cornwall en schreef een zeer verhelderende toelichting (met notenvoorbeelden!) in het boekje, waarin hij ook de fascinerende kruisbestuivingen zichtbaar maakt. Dan was er weer Tom Peeters die van het geheel en schitterende opname maakte. De locatie is alom bekend: Westvest 190 in Schiedam. Het is een ruimte die zich steeds weer in goede zin bewijst, al moet je er wel wat voor doen om het zo uit de luidsprekers te krijgen. Prachtig!

"Deze nieuwe cd van het Cobra Records label begint en eindigt met de twee adembenemend mooie Sonaten voor klarinet en piano op.120 uit 1894 van Johannes Brahms. Ze zijn niet alleen zwaargewichten van het klarinetrepertoire, de twee sonaten vertegenwoordigen ook een hoogtepunt van de 19de -eeuwse Duits Romantische muziek in zijn meest volwassen, intiem en dichterlijk stadium. Deze twee meesterwerken krijgen hier een doordachte en spannend nieuwe interpretatie door klarinettist Chen Halevi en pianist Noam Greenberg, twee top uitvoerders die zich na vele jaren van muzikale samenwerking, ter voorbereiding van deze cd, hebben gewijd aan de zorgvuldige studie van deze meesterlijke muziek."
"Dit is een buitengewoon intieme, fijne en mooie cd van twee top musici die u geenszins mag missen! Warm aanbevolen."
=====
"This new CD from the Cobra Records label begins and ends with the two breathtakingly beautiful Sonata for Clarinet and Piano 1820 by Johannes Brahms. They are not only heavyweight of the clarinet repertoire, the two sonata also represent a peak of the 19th Century German Romantic music in his most mature, intimate and poetic stage. These two masterpieces get a thoughtful and exciting new interpretation by clarinetist Chen Halevi and pianist Noam Greenberg, two top performers who, after many years of musical collaboration, in preparation for This CD, dedicated to the careful study of this masterful music. "
"This is an extremely intimate, nice and beautiful cd of two top musicians you can not miss! Warmly recommended."

"Vier Stücke opus 5 van Alban Berg. Zelden heb ik deze aantrekkelijke en eigenzinnige miniaturen suggestiever ervaren dan in deze vertolking."
"Met Brahms. In de Klarinetsonate in f, opus 120 nr. 1 valt nog eens extra op hoeveel Chen Halevi en Noam Greenberg interpretatief in hun mars hebben. De dynamische schakeringen zijn hier om te zoenen. En kleur en passie komen ook niets te kort."
=====
"Vier Stücke opus 5 by Alban Berg. Rarely I have experienced these attractive and selfish miniatures more suggestively than in this interpretation."
"With Brahms. In the Clarinet Sonata in F, Opus 120 No. 1, it is incredible how much Chen Halevi and Noam Greenberg have interpretatively to tell. The dynamic shades are here to kiss. And color and passion are also not too short . "