Vánoce - Christmas in Czech Piano Music

Ksenia Kouzmenko viert Kerst op z'n Tsjechisch, en dat bevalt....De ‘titelsong’, de vierdelige cyclus Vánoce van Jaroslav Kvapil beleeft zijn wereldpremière op cd. Kvapils muzikale beeld van Kerst is dat van een grote, luidruchtige familie aan een feestelijke tafel in een Ravel-achtige roerigheid. Maar Kouzmenko laat ook met haar toetsen sneeuwvlokken naar beneden dwarrelen. Ook nog nooit eerder opgenomen zijn de vier korte Intieme stukken van Jaroslav Křička. De bundel was een kerstcadeau voor een liefje. Dat Křička’s verliefdheid niet over een geëffend pad liep, is te horen aan Kouzmenko’s expressieve gebaren. De grote toonafstanden speelt ze met veel pedaal. Dan weer smelt de jaloerse minnaar en fluistert die zoete woordjes in haar oor: een kerstoverstijgend liefdeslied.

De nieuwe cd Vánoce (Kerstmis) van Ksenia Kouzmenko is een bijzonder cadeau op zich, sfeervol, feestelijk en vol muzikale ontdekkingen...Vánoce is een kerstcadeau bij uitstek, dat de feestelijke stemming vanuit de eerste tot de laatste minuut levend houdt. Maar ook buiten kerst is het een welkom cadeau voor de komende wintermaanden dat met zijn warme klanken menig donkere dagen en avonden van deze tijd kan verlichten. Met haar lyrische, ademende, ontspannen, zeer muzikale en tot de kleinste details ver­ zorgde spel geeft de pianiste feilloos de sfeer van elke compositie weer, ongeacht hoe kort deze is...Met al deze pianojuweeltjes bij elkaar is Kouzmenko’s Vánoce een hartverwarmende cd geworden, om er blij van te worden, om ervan te genieten en de dagen tot kerst af te tellen om het huis met deze feestelijke en mysterieuze klanken te vullen.

Dat Ksenia Kouzmenko met Tsjechische pianomuziek uitstekend overweg kan bewees ze al eerder met de albums Whispering Leaves en Fenêtre sur le jardin, eveneens uitgebracht door Cobra. Nu dan dus Vánoce, Tsjechisch voor Kerstmis, naar de gelijknamige titel van de in 1924 door Jaroslav Kvapil voltooide, vierdelige cyclus. Kouzmenko koos voor het merendeel in het Westen vrij onbekend gebleven composities, waaronder zelfs een aantal wereldpremières van formaat. Ik schreef het al: dit is schitterende muziek, fonkelend en warm, vol fleur en kleur, en rijk aan afwisseling, waarbij het bovendien opvalt dat werk van de reeds genoemde Kvapil (1892-1958), maar ook dat van Jaroslav Kricka (1882-1969) en Vitezslav Novák (1870-1949) zeker niet onderdoet voor de winterse exploraties van veel bekender tijdgenoten: Josef Suk (1874-1935), Bohuslav Martinu (1890-1959) en Leos Janácek (1854-1928). Opnametechnicus Tom Peeters legde het ook ditmaal weer tot in de (kleinste) puntjes vast. Niet alleen voor wie eens iets anders wil dan die traditionele kerstnummers is dit nieuwe album een regelrechte aanrader.

Boeiend, mooi, nu eens tamelijk complex, dan weer erg subtiel en door hun lyriek sfeervol zijn al deze werken zeer te waarderen als persoonlijke uitingen. Ksenia Kouzmenko vult ze alle met een warm gevoel en speelt ze heel sfeervol en wonderschoon.

Tsjechische Kunstwerkjes om van te genieten...Het tweede leermoment is dat je je weer eens ten volle realiseert hoeveel mooie muziek er is geschreven door componisten wier namen je niet of nauwelijks kent, of die alweer zijn verdwenen in de mist van het schimmenrijk. Dat alleen al maakt van deze cd een mooi en bijzonder project. Josef Suk is er een uit de laatste categorie....Suk is een lyricus pur sang en zijn twee korte kerstwerkjes zijn een genot om naar te luisteren....Kouzmenko speelt alle stukken met gezag, een mooie aansprekende retoriek, een prachtige toon en een prettige ritmische impuls, waardoor je 67 minuten geboeid blijft en je het betreurt dat je zo slecht zit in je Tsjechische componisten.

Tsjechische kerstsurprises vol passie, reflectie en een vleugje maneschijn. Wanneer pianisten speciaal voor hun instrument geschreven romantische kerstmuziek willen spelen, komen ze meestal bij Der Weihnachtsbaum van Franz Liszt of de ‘Kerstwals’ uit The Seasons van Peter Tsjaikovski uit. Maar de Belarussische Ksenia Kouzmenko tapt uit een ander vaatje. Voor het label Cobra Records stelde ze een cd, getiteld Vánoce (‘Kerstmis’), samen met kerstpianomuziek uit Tsjechië. Het levert een dik uur muzikale kerstsurprises op. Composities van Tsjechische toonkunstenaars liggen de pianiste na aan het hart. Dat heeft ze al twee keer eerder bewezen met boeiende releases van Cobra Records. En met kerstsfeer uitstralende pianomuziek kan de musicienne minstens zo goed uit de voeten.

It began with a discovery in the National Library in Prague: a piano piece called Vanoce by Jaroslav Kvapil. With this work, Ksenia Kouzmenko had found the theme of her new CD: Czech Christmas.....Her programme is not so much about Christmas music, it presents the composers’ childhood memories of this festive season, tender, at times even transfiguring. ‘Intimate Pieces’, a cycle by Jaroslav Kricka, perfectly sums up the mood of this recording. Ksenia Kouzmenko relies on a dense, atmospheric rhetoric with partly impressionistic tones – always careful to respect the quietness and intimacy of this special time, as it was remembered by the composers.

De acht werken op het album vormen een brede waaier aan sferen en gevoelens die Kerst kan oproepen: besneeuwde landschappen, winterstormen, nostalgie in de beschutting van een warme huiskamer, melancholie en eenzaamheid die met verbondenheid en optimisme contrasteren. Alles is aanwezig in de noten en het spel van Kouzmenko.

I love this album and even more because I am a proud Czech. Fantastic music.